Beepeer olarak her gün girişimler ile ilgili yatırım ya da halka arz haberleri paylaşmaya alışkınız. Dünya üzerinde binlerce unicorn şirket yer alıyor ve bu sayı her geçen gün büyümeye devam ediyor. Blockchain teknolojisiyle ekonomiyi yeni döneme taşıyan fintech teknolojileri ya da dijitalleşen hayatın toplanma noktaları sosyal medya uygulamaları başta olmak üzere girişimler değerlerini katlamaya devam ediyor.

Tabi başarı her zaman nakit para kazanmak anlamına gelmiyor. Bazı girişimciler paradan çok yapılacak işe ve büyüme potansiyeline sarılıyor. Tabii gelecekteki kazançların şimdi eldeki paradan daha iyi olacağına inanan yatırımcılar da bu girişimcilere yardımcı oluyor. Dünya üzerinde, düşünülenin aksine pek çok kar elde etmeyen şirket bulunuyor. Gelin beraber bu şirketlerden en ünlü dokuz tanesine bir göz atalım.

1) Airbnb

Pandemi döneminde büyük kullanıcı kaybı yaşayan Airbnb sadece 2020 yılında 4.6 milyar dolar zarar etti.

2008'den beri var olan Airbnb, iş veya eğlence amaçlı seyahat eden binlerce insana kiralık konaklama yerleri sunan küresel bir girişim. Kurulduktan sonra hızlıca 4.4 milyar dolarlık fon toplayan Airbnb, çok hızlı bir şekilde unicorn haline gelmişti.

Ancak 13 yıllık tarihine bakacak olursak Airbnb, 2017 yılındaki ufak karlı dönemi dışında hiçbir zaman kar etmedi. Özellikle de pandemi döneminde büyük kullanıcı kaybı yaşayan girişim sadece 2020 yılında 4.6 milyar dolar zarar etti. Bundan önceki yıllardaki zararı ise şirketin kendisi, "ev sahipleri ve misafirleri desteklemek amacıyla" olduğunu söylerken, analistler ise bu zararın daha çok, yatırımcıları şirkete çekmeye çalışırken biriktirdiği büyük pazarlama ve reklam faturalarına bağlıyor. Sebep her ne olursa olsun ortada bir gerçek var ki Airbnb yıllardır kar edemiyor.


2) Uber

Global çapta 91 milyon kullanıcıya sahip Uber sadece 2019 yılında 8.5 milyar dolar kaybetti.

Ülkemizde var olduğu kısa sürede yeniliğe ve sonrasında da büyük tartışmalara yol açan Uber, insanların yolculuk biçiminde devrim yaratan bir girişim. Sürüş paylaşımı uygulaması ilk olarak 2009 yılında piyasaya sürülmüştü. 2019'da halka açıldığında 8.1 milyar dolar değerindeydi. Aynı yılda global çapta 91 milyon kullanıcısı olan Uber, buna rağmen kar elde edemeyen bir girişimdi.

The Verge'e göre Uber'in işletme maliyetleri 2018 yılında 3 milyar doları aşmıştı. 2019 yılında şirket 8.5 milyar dolar kaybetti. Pandemi döneminde en çok etkilenen şirketlerden biri olan Uber'in bir önceki yıl 13 milyar dolardan 11,1 milyar dolara düştü.

Şirket aslında kanayan bir yaraya sahip. İçerisinde bulunduğumuz ekonomik yılı iyi geçirmeyen şirket yakın zamanda başlıca adımlar atmak zorunda. Sıra gelirini hali hazırda 12 milyar dolar üstüne çıkarmayı başaramayan girişim bu yılı da zararla kapatabilir.


3) Snap

Instagram'a karşı cepheleri bir bir kaybeden Snap yıllardır zarar ediyor.

Fotoğraf paylaşım ve mesajlaşma uygulaması Snap, eski adıyla ise Snapchat günlük 203 milyon aktif kullanıcıya rağmen zarar eden şirketler arasında yer alıyor. 2017 yılında halka açıldığında 24 milyar dolar değerinde olan ve son yılların en büyük halka arzını gerçekleştiren Snap Inc. buna rağmen hala kar elde edebilmiş değil. Bu durum şirket için tehlike çanlarının çalmasına sebep oluyor. Zira Nisan 2019'da yayınlanan bir Financial Times analizi, durum değişmezse şirketin üç yıl içinde fonlarının tükeneceğini iddia etmişti.

Instagram’da kaydırmalı dönem sona eriyor
Instagram, hikayeden dışarıya yönlendirmede yeni bir döneme geçiyor.

Bu zararın en büyük sebeplerinde biri hiç şüphesiz Facebook. Hatırlanacağı üzere sosyal mecra devi Facebook halka arzı öncesi Snap'i satın almak istemiş ancak taraflar bir türlü anlaşamamıştı. Bunun üzerine Facebook 2019 yılında çatısı altındaki Instagram "hikaye" özelliğini getirmiş ve Snap'in büyük oranda kullanıcı kaybetmesine yol açmıştı. Belini doğrultamadan bir anda kendine dev bir rakip bulan Snap de bir türlü aradığı o karlı döneme geçiş yapamamıştı.


4) Dropbox

Uzaktan çalışma hayatının benimsenmesi ile on yıldır kar edemeyen Dropbox için güzel günler kapıda.

2007 yılında MIT mezunu Drew Houston ve Arash Ferdowsi tarafından kurulan Dropbox on yılı aşkın bir süredir kar elde etmeden varlığını sürdürmeye devam ediyor. Dosya paylaşım, işbirliği ve depolama platformu Dropbox 2Mart 2018'de halka açılmıştı. Halka açıldığında 9.2 milyar değerinde olan girişim yıllardır zarar ediyor.

Ancak görünüşe göre bu uzun sürmeyecek. Pandemi sonrası ofislerin ve okulların uzaktan çalışması girişimin yararına oldu diyebiliriz. Hatta geçtiğimiz yıl Dropbox ufak bir karlı dönem bile yaşadı. Ancak Kaliforniya'daki genel merkezini taşıdığı için kiraların çakışmasından kaynaklanan maliyetlerin sonucu olarak 2020 yılını da 256 milyon dolar zararla kapattı. Bu yıl ise Dropbox'ın senesi olabilir. Analistler yılın sonunda girişimin başabaş noktasına ulaşacağını öne sürüyor.


5) Pinterest

Ne yapacağı belli olmayan Pinterest'in gelecekte kar edip etmeyeceği ile alakalı uzmanlarda ikiye ayrılmış durumda.

2010 yılında başlatılan resim paylaşım ve ilham uygulaması Pinterest, son derece popüler ancak kârsız bir teknoloji işinin bir başka örneği. Nisan 2019'da 12.7 milyar dolar değerlenme ile açılan şirket 450 milyondan fazla kullanıcıyı bulan popülaritesine rağmen hala karsız.

Bunun en büyük sebebi ise Pinterest'in hisse senetlerinden elde edilen geliri nasıl kullanacağı bilmemesi olarak gösteriliyor. Zira bu yılın ilk çeyreğinde, 202 milyon dolarlık artan gelire rağmen Pinterest 41,4 milyon dolar zarar bildirmişti. Öte yandan Yahoo ise şirketin esasen bir başabaş seviyesinde faaliyet gösterdiğini bildirdi. Analistler, Pinterest'in Facebook'un ilk kar toplamaya başladığı noktaya yaklaştığını ve Pinterest'in de yakında aynısını yapmaya başlayacağını tahmin ediyor. Açıkçası bize göre de Pinterest'in planları hep bir muamma olmuştu ve bu muamma kar elde etmesinde en büyük engel gibi duruyor.


6) WeWork

Ortak ofis alanı kiralayan WeWork, bugünlerde adeta uçurumun kenarında ağaç köküne sarılarak yaşıyor.

WeWork, dünyanın dört bir yanındaki şehirlerde ortak ofis alanı kiralıyor. 2009 yılında son derece hırslı ve iyimser kurucusu Adam Neumann tarafından başlatılan WeWork, o zamandan beri ekosistemde "varsayımsal" bir işten, kârlı olmanın "yakınlarından bile olmayan" bir işe kadar her şey olarak anılıyor.

Bunun en büyük sebebi ise şirketin Ağustos 2019'daki aşırı başarısız bir halka arz süreci geçirmesiydi. Planlanan Ekim 2019 halka arzından önce Ocak ayında WeWork 47 milyar dolar değerindeydi. Ne olduysa da zaten şirketin Ağustos ayında SEC'e S-1 başvurusunu takiben yaşandı. Önce değerleme %80 oranında düşürüldü ve ardından WeWork halka açılma kararını geri çekti.

Bu geri çekilme kararı pahalıya patladı. Zira 2019 yılının Temmuz ayında WeWork her saat 219.000 dolar kaybediyordu. Şirketin halka açılma yönündeki feci girişimi, yönetimin sarsılmasına neden oldu ve ardından pandemi geldi. Virüs, dünyanın dört bir yanındaki ofisleri kapattı ve şirketin ortak çalışma alanı iş modelini boğdu. Bu süreçte WeWork, gelirlerinin yarıya inmesi ve kayıpların 2,1 milyar doları aşması nedeniyle müşterilerinin %30'unu kaybetti.

Buna rağmen, Softbank ve CEO'su Masayoshi Son desteğiyle ayakta kalmayı başaran WeWork yapılanma sürecini başarıyla atlattı. Öyle k geçtiğimiz haftalarda başında şirketin CEO'su WeWork'ün yıl sonuna kadar kârlı olma yolunda olduğunu açıkladı.


7) SoundCloud

Soundcloud kurucusu Alexander Ljung (sağda), partileri abarttığı için yönetimden uzaklaştırılmıştı.

Müzik barındırma ve paylaşma sitesi SoundCloud, 2008 yılında Alexander Ljung ve Eric Wahlforss tarafından Berlin'de başlatıldı. Yaklaşık 1 milyar dolarlık geçmiş değerlemelere rağmen, yavaş büyüyen SoundCloud bir dizi aksilik yaşadı. Öyle ki 2017 yılında kurucular nerdeyse 250 milyon dolara satacak hale gelmişlerdi ancak alıcı bulamadı.

Ardından SoundCloud yatırımcılardan gelen 170 milyon dolarlık büyük bir kurtarma paketi sayesinde ayakta kaldı. Değişen alışkanlıklar ile birlikte podcast sektörü ilgi odağı haline gelince de SoundCloud tekrardan gözde haline geldi. Ancak bu durum şirketin kar elde etmesini bir türlü sağlamadı. Son olarak CEO Alexander Ljung, “bir rock yıldızı gibi parti yaptığı” ve şirketin milyonlarca doları boşa harcamasına izin verdiği iddiasıyla görevden alındı. Yine de SoundCloud zarar eden şirketler arasında yer almaya devam ediyor.


8) Slack

Şirket içi iletişimi kolaylaştıran Slack ne yazık ki yakın zamanda kar edebilecek gibi gözükmüyor.

Slack, e-posta olmadan bağlantıda kalmak isteyen iş adamları için popüler bir uygulama haline gelen dahili ekip mesajlaşma yazılımıdır. Slack, kurucu Stewart Butterworth'un kendi işletmesi Tiny Speck'te kullanılan bir iç sistem olarak hayata başladı. 2013'teki ilk lansmanından sonra hızla büyüdü ve firma 2019'un ortasında New York Menkul Kıymetler Borsası'nda ilk halka arz edildi. Slack, bu halka arz ile birlikteo güne kadar bir kuruş kazanmamış olmasına rağmen, 20 milyar dolarlık şaşırtıcı bir değerleme elde etti.

Halka arzından bu yana, Slack için işler pek iyi gitmedi ve hisse değeri büyük ölçüde düştü. Firma, hizmet arızaları yaşayan müşterilere yaklaşık 8 milyon dolar kredi ödemek zorunda kaldı. Platformun daha büyük şirketlerin gereksinimlerini karşılayacak şekilde boyutlandırılmasının bir sonucu olarak bildirilen başka aksaklıklar oldu. Her geçen gün şirket yeni kayıplar bildiriyor. Açıkçası Slack için kar ettiği günler artık çok uzak görünüyor.