Bir ülkenin en önemli bağımsızlık sembollerinden biri paradır. Her ülke, kendi paralarını tarihiyle, kültürüyle bağdaştırırarak tasarımlarını gerçekleştirir. Paraların üzerinde taşıdıkları kültürel öğeler ve semboller, o ülkenin bağımsızlığını ve özgürlüğünü temsil eder.

Paranın Serüveni 1: Değiş Tokuş Esasından Dijital Paraya...
Lidyalıların altın, gümüş gibi metallere para statüsü kazandırması, tarih boyunca para kavramındaki en büyük dönüm noktalarından biri oldu. Dünyanın en büyük gücü olan paranın serüvenini bir de böyle okuyun.

Lidyalıların parayı bulmasından bu yana birçok değişim geçiren para tasarımları; en büyük değişimini içinde yaşadığımız bu yüzyılda gerçekleştirmiştir. Sahteciliğe karşı çok iyi koruma özellikleri olan dünyanın dört bir yanından, en havalı, en ilgi çekici banknotlara bakacak olursak:

1) Kazakistan Tengesi

Kazakistan Ulusal Bankası tarafından hazırlanan tasarımlar, 2006 yılında piyasaya sürülmüştür. Tengeler, bir tarafı dikey diğer tarafı ise yatay olacak şekilde dizayn edilmiştir. Kazakça ve Rusça metinler içerir. Oyma baskı, transparanlık, özel güvenlik özellikleri ile hologram ve eşsiz numaralandırma sistemi içerir. Dünya standartlarına uygun hazırlanan banknotlar her yıl üzerindeki şekiller değiştirilerek yeniden basılmaktadır. Ayrıca Tenge, Uluslararası Banknot Derneği (IBNS – International Bank Note Society) tarafından 3 yıl üst üste dünyanın en iyi banknotu seçildi. IBNS, 2011 yılında 10 bin, 2012 yılında 5 bin tenge ve 2013 yılında ise bin tengelik banknotu dünyanın en iyi banknotu ilan etmişti.

2) Bermuda Doları

Büyüleyici güzelliği ile bir ada ülkesi olan Bermuda, 400. yıldönümünü kutlamak için 2009 yılında yeni para birimini piyasaya sürmüştür. Bermuda, doğal güzelliklerini yeni para tasarımlarına yansıtmıştır. Dikey tasarımlı bu bankotlar endemik hayvanları ve önemli yapıları temsil etmektedir. Ayrıca Bermuda Doları, sanatsal değeri açısından banknot koleksiyoncuları arasında favoridir. 2010 yılında 2 Bermuda Dolar'ı IBNS tarafından "Yılın Banknot Ödülü"nü kazanmıştır. Optik gömülü güvenlik sistemi bu banknotun birinci seçilmesinde önemli bir unsur olmuştur.

IBNS tarafından 2009'da "Yılın En İyi Banknotu Ödülü"nü kazanan Bermuda Doları.

3) Uganda Şilini

Afrika kıtasında yer alan bir kara ülkesi olan Uganda, doğal güzelliklerini banknot tasarımlarında kullanmıştır. Özellikle 50.000 Şilini, IBNS’yi çok etkilemiş bu bankot derneğin tüm üyeleri tarafından oylanan ilk not olma özelliğini taşımaktadır. Altın tonlarının resmedildiği bu banknotun ön tarafı Uganda haritasını gösterir arka tarafı ise gümüş sırtlı dağ gorilleri ve Bağımsızlık Anıtı resmedilmiştir.

4) İsviçre Frangı

İsviçre şu an 2005’te piyasaya sürülen dokuzuncu banknot serisindedir. Bu banknotların tasarımcısı Manuela Pfrunder, önemli şahsiyetlere yer vermekten kaçınmış, bunun yerine İsviçre halkını bir bütün olarak sembolize etmeyi amaçlamıştır. Ayrıca 2016 yılında 50 İsviçre Frangı IBNS tarafından "Yılın Banknot Ödülü"nü kazanmıştır. Karahindibayı tutan bir el, İsviçre'nin sunabileceği zenginlikleri temsil etmektedir ve rüzgar ile ifade edilir.

IBNS tarafından 2016'da "Yılın En İyi Banknotu Ödülü"nü kazanan İsviçre Frangı.

5) Komorlar Frangı

Komorlar Afrika kıtasına bağlı bir ada ülkesidir. İlk kağıt parasını 1920 yılında basmıştır.
2006 yılında sanatsal değeri ve benzersiz tasarımıyla IBNS tarafından "Yılın Bankntou Ödülü"ne layık görülmüştür. Son yıllarda Komorlar’ın sularında görülene dek dinozor çağında soyu tükenmiş olduğuna inanılan eski bir balık olan Coelacanth’ı resmetmektedir. Bu balığın keşfi, Komorlar'ı kısa bir süre için bilim dünyasının merkezine yerleştirdi ve bu küçük ülkenin şöhret kazanmasında etkili oldu.

IBNS tarafından 2006'da "Yılın En İyi Banknotu Ödülü"nü kazanan Komorlar Frangı.

6) Samoa Talası

Samoa, Güney Büyük Okyanusu'nda Polinezya’da bulunan adalar topluluğundan oluşan bir ülkedir. Samoa Talası’nın tasarımı parlak ve canlı renkleriyle göz alıcı bir tasarıma sahiptir. Samoa 20 Talası, IBNS tarafından 2008 yılında ödül almıştır. Bu tasarımın ön yüzü ülkenin görkemli şelalelerinden birini tasvir etmektedir. Arka yüzü ise ülkenin ulusal kuşu Manumea ve ulusal çiçeği Teulia vardır. Bu tasarım, renkli güvenlik özellikleriyle tamamlanmıştır.

IBNS tarafından 2008'de "Yılın En İyi Banknotu Ödülü"nü kazanan Samoa Talası.

7) Trinidad ve Tobago Doları

Karayipler'de yer alan, Trinidad ve Tobago adlı iki farklı adadan oluşan ülkedir. 1498 yılında İspanyol gemicilerin ada sahillerine çıkması sonucu keşfedildir.
2014’te çıkartılan banknotları, öyle göz alıcı bir tasarıma sahipti ki aynı yıl piyasaya sürülen 100’den fazla banknota rağmen IBNS tarafından "Yılın Banknotu Ödülü"nü kazandı.

IBNS tarafından 2014'te "Yılın En İyi Banknotu Ödülü"nü kazanan Trinidad ve Tobago Doları.

8) Aruba Florini

Aruba, Karayip Denizi’nin güneyinde yer alan bir ada ülkesidir. Hollanda Krallığı’nı meydana getiren dört ülkeden birisidir. Arubalı sanatçı Evelino Fingal, 1990 yılında ülkenin eşsiz doğal bitki örtüsünü resmederek yeni banknot serisini yaratmış oldu. 2019 yılında Aruba’nın 100 Florini, "Yılın Banknotu Ödülü"nü almıştır.

9) Meksika Pesosu

2020’de piyasaya sürülen bu polimer banknot, IBNS tarafından "Yılın Banknotu Ödülü"nü kazanmıştır. Ödülü kazanan bu banknot kırmızı tonlarının ağırlıklı olduğu, ataerkiye meydan okumaktan çekinmeyen bir rahibe ve şair olan Sor Juana İnes de la Cruz portresi ve Antiguo Colegio isimli tarihi mekan yer almaktadır. Arka yüzünde ise bir doğa manzarası ve kelebek resimleri bulunmakta.

IBNS tarafından 2020'de "Yılın En İyi Banknotu Ödülü"nü kazanan Meksika Pesosu.

10) Fransız Batı Afrikası Frangı

Bu ülke, Fransa’nın bölgede sahip olduğu koloni bölgelerinin federasyon çatısı altında toplanmasıyla oluşmuştur. Fransız Batı Afrikası’nda Benin, Burkino Faso, Fildişi Sahili, Gine, Mali, Moritanya, Nijer, Senegal ve Togo devletleri hüküm sürmektedir. Banknotları ise adeta bir sanat eseri niteliğine sahip olup bir tablodan fırlamış gibi görünür.

11) Cook Adaları Doları

Cook Adaları, Hawaii ve Yeni Zelanda’nın ortasında yer alan bir ada ülkesidir. Dikkat çekici oldukça renkli banknot tasarımlarıyla koleksiyoncuların arasında favori olmaya adaydır.

12) İsrail Şekeli

Karanlıkta parıldayan özelliğiyle bu banknotlar, tasarım sınırlarını zorlamıştır.

13) Kanada Doları

Bu birbirinden güzel, tasarım harikası kusursuz banknotları sadece para birimi olarak  kullanmak onlara yapılan büyük bir haksızlık... Müzede sergilenmesi konusunda hemfikir olduğumuzu düşünüyorum. Dünyanın dört bir yanından, sanat eseri bu banknotları gördükten sonra siz de kağıt para koleksiyoncusu olmaya karar verebilirsiniz.